header image
Next Event

Kadir & Rezan Has Anı Odası

Kadir Has

Kadir Has, 1921 yılında Nuri ve Zekiye Hasoğlu’nun oğlu olarak Kayseri’de doğmuştur. 1942 yılında Boğaziçi Lisesi’nden mezun olmuştur. Aynı yıl, Kayseri’nin tanınmış ailelerinden Mehmet ve Şehime Germirli’nin kızı Rezan Has ile evlenmiştir.

Babası Nuri Hasoğlu, yorulmak bilmeyen çalışkanlığı, azmi ve dirayetiyle Adana’da yoktan başlayarak kurduğu birçok fabrika ve ticari kuruluş sayesinde ülkenin sayılı zenginleri arasına girmiş ve Akbank’ın kurucuları arasında yer almıştır. Kadir Has da evlendikten sonra iş hayatına atılmış; ailesinden tevarüs ettiği birikim ve özelliklerin yanı sıra girişimci zihniyeti, çalışkanlığı ve azmi sayesinde kamyon ve traktör pazarlamasıyla başlayan, ağırlığı otomotiv ticaretine dayanan iş hayatında kısa sürede Adana’nın önde gelen iş insanlarından biri olmuştur.

1960 yılında İstanbul’a yerleşen Kadir Has, başta otomotiv sanayi olmak üzere çeşitli alanlarda faaliyet göstermiş; dürüstlüğü, azmi ve güvenilir kişiliği sayesinde burada da sayılı ve varlıklı iş insanları arasında yer almıştır. Mercedes Otobüs ve Kamyon Fabrikası’nın kuruluşunda yer almış, bu kuruluşta uzun yıllar Yönetim Kurulu Başkanlığı ve üyeliği görevlerini yürütmüştür. Türkiye’de ilk Coca-Cola fabrikasını kurmuş; Koç ailesi ile birlikte Bursa’da “Karsan” adıyla Peugeot marka minibüs fabrikasının ortakları arasında yer almıştır. Ayrıca Michelin lastiklerinin Türkiye distribütörlüğünü üstlenmiş ve çeşitli ticari girişimlerde bulunmuştur. Kadir Has, Sabancı Ailesi’nden sonra Akbank’ın en büyük kurucu hissedarlarından biri olmuştur. Kurduğu ve geliştirdiği tüm ticari kuruluşlarda dirayetli yönetimi sayesinde büyük başarılar elde etmiş, hiçbir ihtilafa düşmeden çalışmalarını sürdürmüş ve her işten alnının akıyla çıkmıştır.

Eğitim ve öğretime yaptığı önemli katkılar ve gelecek nesillerin en iyi şartlarda yetişmesi için gösterdiği çaba nedeniyle kendisine çeşitli onursal unvanlar verilmiştir. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Senatosunun 16 Nisan 1998 tarihli kararıyla 1 Haziran 1998 tarihinde Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Eğitim Yönetimi, Planlaması ve Ekonomisi alanında Onursal Doktora Payesi verilmiştir. Ayrıca Marmara Üniversitesi Senatosunun 8 Temmuz 1997 tarihli kararıyla 30 Haziran 1998 tarihinde Atatürk Eğitim Fakültesine yaptığı maddi ve manevi katkılardan dolayı Fahri Doktora Payesi ile onurlandırılmıştır.

Kadir Has ve Rezan Has, 1991 yılında kurdukları “Türk Eğitimine Özgü Kadir Has Vakfı (HASVAK)” aracılığıyla başta eğitim ve sağlık olmak üzere ülke kalkınmasına yönelik önemli hayır faaliyetlerinde bulunmuşlardır. Ayrıca vasiyetleri gereği tüm servetlerini bu vakfa bağışlamışlardır. Diğer bir ifadeyle, ülkeden kazandıklarını yine ülkeye vermenin en büyük onur ve vefa borcu olduğuna inanmışlardır. Kendi adını taşıyan Kadir Has Üniversitesi’nin eğitime başlaması ve gelişimini görmek, Kadir Has’ın en büyük tutkularından biri olmuştur.

Rezan Has

1927 yılında, İstanbullu bir anne ile Kayserili bir babanın çocuğu olarak İstanbul’da dünyaya gelir Rezan Has. Annesi, İstanbul’un Kanlıca semtinin tanınmış sakinlerinden Yağcızâde Ailesi’nden Şehime Hanım, babası ise Kayseri’nin ünlü Germirli Ailesi’nden Mehmet Bey’dir. Şehime Hanım’ın dedesi Yağcızâde Şefik Bey’in, Balkapanı Hanı’nda yaptığı ticaretten elde ettiği geliri bağışlayarak 1909 yılında kurduğu Donanma Cemiyeti, Osmanlı Donanması’na büyük katkılar sağlamıştır. 1919 yılında kapatılan Donanma Cemiyeti’ne ve Osmanlı Donanması’na sağladığı bu çok önemli destekle Şefik Bey, Sultan Reşad tarafından madalya ile ödüllendirilmiş; 7 sene Ticaret Odası’nda ve 3 sene de Ziraat Bankası’nda azalık görevinde bulunmuştur. Mehmet Bey’in babası İmamzâde Ali Efendi Ağa ise Kayseri’nin en hayırsever, en çok yardım dağıtan simalarından biridir.

Rezan Germirli’nin çocukluğu İstanbul’un Kanlıca semti ile Kayseri merkezinin yanı başındaki Germir’de geçer. Germirli Ailesi’nin beş evladından ikincisi olan ve ilkokulu Kayseri’de okuyan Rezan Germirli, ortaokulu İstanbul Kandilli Kız Lisesi’nde yatılı okur.

Rezan Hanım’ın çocukluk yılları, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin de emekleme dönemlerine denk gelir. Aynı yılın 20 Mayıs’ında Ankara-Kayseri demiryolu işletmeye açılır. Türk demiryolu tarihinin dönüm noktası, Cumhuriyet’in finanse ettiği ilk tren hattı olan bu hat, Kayseri’nin gelişmesinin de dönüm noktalarından biri olacaktır.

Rezan Germirli’nin yolu, 1942 yılında Kayseri’nin önde gelenlerinden Has Ailesi’nin oğlu Kadir Has’la kesişir. Sade bir törenle evlenmeyi tercih eden Rezan-Kadir Has çifti, daha sonraki yıllarda kurumsallaşacak ve tüm Türkiye’nin takdirini kazanacak yardım faaliyetlerinin ilk örneği olarak, düğün için yapılması planlanan masrafları Türk Hava Kurumu’na bağışlarlar.

1942-1960 yılları arasında yaşamlarını Adana’da sürdürür Rezan ve Kadir Has. Savaş sonrası dönemde özel girişim ve sanayi faaliyetleri artmaya, genç Türkiye Cumhuriyeti kalkınmaya ve dışa açılmaya başlamıştır. 1947 yılında oluşturulan Kalkınma Planı; tarım, enerji, maden ve sanayi alanları temel alınarak hazırlanır. Rezan Hanım, bu yıllarda ticaret hayatına atılan eşi Kadir Has’ın en önemli destekçisidir.

Has çifti, 1960 yılında İstanbul’a taşınır. Bu gelişim ortamında, Türkiye’nin önde gelen ailelerinden biri hâline gelen Has çiftinin ortak paydaları olan duyarlılıkları, ileri görüşlülükleri ve kazandıklarını “vatandan aldıkları borç” addedip bu emaneti geri ödeme konusundaki kararlılıkları, çifti 1991 yılında bir vakıf kurmaya yönlendirir.

Rezan Has, Kadir Has Vakfı aracılığıyla eğitim ve sağlık alanında Kayseri’den Ağrı’ya, Bitlis’ten Muş’a pek çok yerde kurulan okul, yurt, spor salonu, kültür merkezleri ve sağlık kuruluşları ile sayısız yaşama dokunur. Bu kuruluşlar aracılığıyla şekillenen genç hayatlar, Türkiye’nin modern yüzünün oluşmasına paha biçilemez katkılarda bulunacaktır.

Doğumundan 70 yıl sonra, hayat yoldaşı Kadir Has ile Türkiye’nin en önemli endüstri miraslarından biri olan Cibali Tütün Fabrikası’nı devralacaklar ve bu tarihî mirası adına yaraşır şekilde Türkiye’nin önemli eğitim kurumlarından birine dönüştüreceklerdir.

1997 yılında Cibali Tütün Fabrikası yerleşkesinde kurulan Kadir Has Üniversitesi ile Has Ailesi, eğitim alanında en çok arzu ettikleri yapıtı gerçekleştirir. Kuruluşundan itibaren geçen 10 yılın sonunda üniversitenin içinde Rezan Hanım’ın ismini taşıyan bir müze kurulur. Rezan Has Müzesi, kuruluşundan bu yana başta Anadolu tarihi, kültürü ve gelenekleri olmak üzere Rezan Hanım’ın sanatın her alanını sevgi ve merakla gözeten ve destekleyen yardımseverliğinin somut göstergesi olarak Türkiye’nin özel müzelerinin önemli bir temsilcisi hâline gelir.

Eğitim ve kültür çalışmaları ile hayır işlerine aktif katılımının yanı sıra, ülkenin sosyal hayatında da her zaman ön planda yer almış; Cumhuriyet’in yetiştirdiği ilk kuşağın önde gelen hanımefendilerinden biri olarak aile hayatına verdiği değer ve yapmış olduğu çalışmalar ile Rezan Has, sadece kendi kuşağı için değil, izleyen dönemin kadınları için de önemli bir referans noktasıdır.

Rezan Hanım; ince zevki, sahip olduklarını paylaşma konusundaki alçakgönüllülüğü, ailesine ve bu ülkenin gençlerine olan tükenmez inancı ile modern Türkiye kadınının parlayan yüzüdür.

İsmine adanan müzede ziyaretçilerimiz ile paylaştığımız bu sergi ile kendisinin müziğe, resme ve eğitime olan inancının sadece bir kısmını paylaşıyor olmaktan büyük bir kıvanç duyuyoruz.

Rezan Hanım’a en derin saygı ve minnet duygularımızla.